T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü Yüksek İhtisas Hastanesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü Yüksek İhtisas Hastanesi

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

30 Mayıs Dünya Multipl Skleroz (MS) Günü

Güncelleme Tarihi: 30/05/2021


ibrahim terlemez.jpg

MULTIPLE SKLEROSIS (MS) NEDIR?
Multipl Skleroz'un oluşumunda çevresel etkenler (iklim, yaşanan bölge vb.) ve geçirilmiş viral enfeksiyonların yanı sıra, genetik yatkınlığın rol oynadığı Beyin ve omiriliğin nedeni bellli olmayan allerjik hastalığıdır. Nedeni belli olmayan otoimmün hastalıklar içerisinde yer alır. Hastalığın başlamasında genetik ve çevresel nedenlerin bir araya gelmesi olduğu düşünülür. Multipl Skleroz (MS) hastalığı, özellikle 20-40 yaş arasında ve çoğunlukla kadınlarda görülüyor ancak bu farkın nedeni bilinmiyor. Daha erken veya daha ileri yaşlarda görülme olasılığı oldukça azalmaktadır. MS’in kuzey ülkelerinde görülme sıklığı ekvatora yakın ülkelere göre 3 kat fazlayken bunun nedeni konusunda araştırmalar sürüyor. Kuzey ülkelerinde (Soğuk iklimlerde) güneşli gün sayısının ekvatoral bölgelere kıyasla azlığından yola çıkan kimi araştırmalar, D vitamini eksikliğinin MS için bir risk faktörü olabileceğinin üstünde duruyor.
KLİNİK
Hastalık her kişide farklı olarak seyreder. Hastaların hepsinde sinirlerin uzantılarını saran miyelin kılıf zarar görür ancak ortaya çıkan belirtiler her hastada farklı olabilir.
MS’in tanımlanan başlıca dört tipi bulunur.
Atak ve iyileşmeler ile giden MS: Ataklar ile ortaya çıkar. Ataklar tam veya kısmen geri dönüşlüdür. MS’li hastaların çoğu başlangıçta atak ve iyileşmeler ile giden seyir gösterir. Atakların ne sıklıkta geleceğini tahmin etmek ise mümkün değildir. Ataklar bazen yılda birkaç kez, bazen 2-3 yılda bir, bazı hastalarda ise ancak yıllar sonra tekrar ortaya çıkabilir.
Sekonder ilerleyici MS: Atak ve iyileşmeler ile giden MS hastalarının bir kısmında daha sonra ataklar azalır ya da görülmezken, örneğin yürüme güçlüğü ve konuşma ve denge bozukluğu ya da bilişsel engellilikte devamlı bir ilerleme olur.
Primer ilerleyici MS: Hastalık sinsi başlıyor ve yıllar içinde gittikçe artan engellilik ortaya çıkıyor. İlerleme hızı değişken olmakla birlikte genellikle yavaş seyirli oluyor. Bu gruptaki hastalar MS’li olguların daha az bir bölümünü oluşturuyor.
Ataklarla ilerleyici MS: Başlangıçtan itibaren sinsi ve ilerleyici seyretmekle beraber arada ataklar da görülebiliyor.
MS ataklarında görülen genel belirtiler ise;
Yorgunluk
Vücudun değişik bölgelerinde özellikle gövdede, yüzde, kollar ya da bacaklarda uyuşukluk, karıncalanma, güçsüzlük
Denge ya da yürüme bozukluğu
Dilde peltekleşme gibi konuşma bozuklukları
Mesane ve bağırsak problemleri
Baş dönmesi
Görmede bulanıklık
Düşünme, bellek ya da konsantrasyonda zorluk yaşama
Depresyon
Ancak bu belirtiler kişide MS olduğu ve atak geçirdiği anlamına gelmiyor. Kişide daha önce olmayan bir nörolojik bulgunun varlığı, 24 saatten fazla sürmesi ve kötüleşmesi atak varlığına işaret eder. Bu durumda kişinin Nöroloji doktoruna başvurması gerekiyor.
MS TANISI NASIL KONMAKTADIR?
Tek başına hiçbir test ile MS tanısı konulmadığı için çeşitli test ve yöntemlere gerek duyulur. Bu testler şunlar olabilir;
* Doktorun geçmiş belirti ve bulguların varlığını araştıracağı tıbbi öykü.
* Ayrıntılı bir nörolojik muayene.
* Beyin ve omuriliğin kesin ve oldukça detaylı görüntülerini veren ve görece yeni bir görüntüleme biçimi olan MRI (manyetik rezonans görüntüleme).
* “Uyarılmış potansiyeller” adı verilen ve merkezi sinir sisteminin belli bir uyarıya verdiği yanıtı ölçen çalışmalar. (VEP, BAEP, SEP gibi)
* Spinal kanalı çevreleyen sıvının (serebrospinal sıvı veya SSS) bileşimini araştıran beyin omurilik sıvısı incelemesi. (Beyin Omirilik sıvısında) bazı testlere bakılması.
TEDAVİSİ
MS’in temel olarak 3 tip tedavisi vardır; Belirtilere yönelik tedavi, atak tedavisi ve atakları önleme tedavisi. MS’i tamamen durduracak kesin tedavi henüz olmasa da, bazı türlerinde erken tanı ve tedaviyle atakların sıklığı ile şiddeti de belirgin olarak azalıyor. Bunun sonucunda hastaların atak döneminde yaşadıkları görme bozukluğu, konuşma güçlüğü, denge sağlama ve idrar tutamama gibi nörolojik bulgulara bağlı sıkıntılardan az etkileniyor. Ayrıca hastaların atak nedeniyle sık aralarla yüksek doz kortizon almaktan kurtulmaları yaşam kaliteleri açısından oldukça önem taşıyor.
MS, kronik bir hastalık olduğundan hem kaliteli uzun bir yaşam, hem de atakların önüne geçebilmek için egzersiz de önem taşıyor. Egzersiz, zayıf kasların neden olduğu problemleri önleyebiliyor, mesane ve bağırsak problemlerinin çözümüne de destek sağlıyor. MS hastalığı hamileliğe engel değildir ve çocukta herhangi bir gelişim bozukluğuna neden olmaz. Hamilelik ve doğum süreci, MS hastası olmayan kadınlarla aynıdır. MS Tanısı olup, hamile kalan ve çocuğunu dünyaya getiren bayanların MS tedavisi doğumdan sonra engeç 3 ay içinde tekrar başlatılması gerekir.
Dr. İbrahim TERLEMEZ
Nöroloji Uzmanı